Werken als jeugdreclasseerder

Wat doe je als jeugdreclasseerder?
‘Ik begeleid jongeren die door de Raad van de Kinderbescherming aan mij worden toegewezen. Deze jongeren zijn veroordeeld tot een (voorwaardelijke) gevangenisstraf, een taakstraf of alleen begeleiding. Soms krijg ik ze voor de zitting al toegewezen. Dan begeleid ik ze naar de zitting en geef advies aan de rechtbank over de strafvorm.

Mijn werk bevindt zich op het snijvlak van justitie en hulpverlening. Ik moet zorgen dat de jongeren hun leven weer op de rit krijgen, zodat ze geen strafbare feiten meer plegen. Dat begint soms al als ze nog in voorarrest zitten. Samen maken we een plan hoe ze hun leven kunnen inrichten. Als ze geen baan hebben, zorg ik dat ze zich aanmelden bij het UWV. Zo nodig schakel ik andere hulp in, bijvoorbeeld een gezinshulp als de thuissituatie niet goed is. En ik probeer ouders en andere mensen uit de omgeving van de jongere zoveel mogelijk overal bij te betrekken.

De meeste jongeren zijn een jaar of achttien, maar officieel kunnen we al begeleiden vanaf twaalf jaar. Vanaf die leeftijd zijn jongeren namelijk strafrechtelijk zelf verantwoordelijk.'

Aan de ene kant begeleid je jongeren, aan de andere kant geef je advies over hun straf. Is dat niet lastig?
‘Het is een lastige dubbelrol, de justitiële rol en de hulpverleningsrol. Jongeren moeten jou wel zodanig vertrouwen dat ze meewerken. Ik probeer bij ze aan te sluiten. Als ze het idee hebben dat je aan hun kant staat en je je hard maakt voor ze en als je integer en voorspelbaar blijft, dan krijg je de meesten wel mee in de begeleiding. Daarnaast is het in hun eigen belang dat ze meewerken. Dat leidt bijvoorbeeld tot minder indringende bemoeienis of een positiever verhaal voor de rechtbank.'

Wat is het leukste aan je baan?
‘Het contact met cliënten. Het is leuk als het klikt. Er zijn weinig jongeren waar niets mee te beginnen is. Natuurlijk denken sommigen dat ze je te slim af kunnen zijn, maar ze zien ook vaak dat ze daar alleen maar zichzelf mee hebben. Voor mij is van belang dat ik de persoon blijf zien en niet het gedrag. Ik heb nog nooit een jongere negatief moeten terugmelden aan justitie, dat doe je als een jongere zich niet aan de bijzondere voorwaarden houdt die Justitie heeft gesteld. Ook de bureaudienst vind ik erg uitdagend, dat doe ik één keer per week. Als een nieuwe jongere wordt voorgeleid, moet ik naar de rechtbank. Ik zie het dossier, maak kort kennis en moet dan aan de rechter een zinnig advies uitbrengen over de strafvorm. Soms blijf ik die jongeren daarna begeleiden, vaak neemt een collega het over. Advies uitbrengen aan de rechter is elke keer weer spannend omdat ik snel een objectief en vrij volledig beeld moet geven over de jongere. Je moet daarvoor wel sterk in je schoenen staan.'

Welke eigenschappen heb je nog meer nodig?
‘Je moet flexibel zijn, elke dag is anders: ik moet bijvoorbeeld wel eens acuut naar een jongere en zijn gezin toe omdat er ruzie is ontstaan. Je moet onder tijdsdruk kunnen werken en creatief zijn. De jongeren zijn weliswaar verplicht om mee te werken, maar je moet ze toch zo stimuleren dat ze zich vrijwillig willen verbeteren. Goede mensenkennis is belangrijk. Je moet niet alleen bij jongeren aansluiting kunnen vinden, maar ook bij ouders, leraren en psychotherapeuten.'

Het lijkt me een zware baan om je hele leven te doen.
‘Dat is het ook, nu trek ik het nog. Het verloop is groot, bijna niemand werkt hier langer dan tien jaar. Ik lig ook wel eens wakker als de veiligheid in het geding is. Ik begeleidde bijvoorbeeld een jongen met ADHD en ODD die agressief kon worden. Hij woonde samen met zijn moeder en een baby in een huis. Er was sprake van huiselijk geweld waar deze baby bij was. Dat baart me dan wel zorgen. Ik wil uiteindelijk meer gaan doen met mijn analytische denkvermogen, dus verder op het gebied van beleid of onderzoek. Misschien ga ik wel wetenschappelijk onderzoek doen.'

Hoe ga je om met de zorgen die deze baan met zich meebrengt?
‘Zware zaken bespreken we met collega's tijdens intervisie. Veiligheidsissues overleg ik met mijn teamleider. En ik overleg regelmatig met de Kinderbescherming en andere betrokken instellingen. Het laatste wat ik wil is dat er iets ergs gebeurt en dat ik niet al het mogelijke heb gedaan om dat te voorkomen. Noem het indekken, maar voor mij werkt het om rust te vinden. En verder geeft het een erg goed gevoel als ik een jongere verder heb geholpen: dat ik de thuissituatie heb weten te verbeteren door een gezinshulp of dat een jongere beter in zijn vel zit door een psychotherapeut. Ik moet het hebben van kleine successen, die maken het werk mooi.'

Je hebt in België criminologie gestudeerd. Kon je makkelijk in Nederland aan de slag?
‘Wat betreft de sociale wetenschappen verschilt de studie niet van die in Nederland. De juridische vakken zijn gebaseerd op het Belgische strafrecht. Mijn huidige werkgever vond dat niet erg. Die vertrouwde erop dat ik snel kennis van het Nederlandse recht zou verwerven. Daar ben ik nu mee bezig, ik studeer rechten aan de Open Universiteit. Jeugdreclasseerder is een hbo-functie en ik ben universitair geschoold. De Belgische universiteiten zijn erg theoretisch, ik miste de praktische vaardigheden. Daarom solliciteerde ik op deze functie.'