Werken als onderzoeker bij de Algemene Rekenkamer

Wat houdt jouw werk als onderzoeker in?
‘Onderzoekers zijn ingedeeld op een beleidsterrein. Dat is in mijn geval het beleid van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Ik moet weten wat er speelt. Dus ik houd het nieuws bij, ga naar congressen, lees nota's en vakliteratuur of spreek beleidsambtenaren over projecten. Door de dagelijkse praktijk in de gaten te houden, kunnen onderzoekers een onderzoeksonderwerp aandragen. Bijvoorbeeld wanneer een overheidsorganisatie niet goed loopt of beleid niet effectief lijkt. Uiteindelijk beslist het college van de Rekenkamer of er een onderzoek komt. De Rekenkamer onderzoekt dus op eigen initiatief. Maar een onderzoek kan ook op verzoek van de Tweede Kamer. Als een onderzoek eenmaal van start gaat, draai ik mee in het onderzoeksteam.'

Wat onderzoekt de Algemene Rekenkamer?
‘Algemeen gesteld: of de Rijksoverheid geld goed en rechtmatig heeft besteed. Maar veel vaker richt onderzoek zich op de vraag of beleid van de Rijksoverheid het doel bereikt dat is vastgesteld.'

Kun je een onderzoek beschrijven waar jij bij betrokken was?
‘Ik was betrokken bij een meerjarig onderzoek naar de opvang van gedetineerde jongeren door Dienst Justitiële Inrichtingen. In het onderzoek hebben we gekeken in welke mate justitiële jeugdinrichtingen de kans op toekomstig crimineel gedrag bij criminele jeugdigen verminderen. Kortom: is de aanpak effectief, is het beleid doelmatig? We onderzochten de uitvoeringspraktijk van het beleid. Hiervoor liepen we mee in de verschillende instellingen en interviewden medewerkers. We bekeken ook dossiers van de jongeren, maakten checklists en keken wat terecht was gekomen van behandelplannen. Kortom we werkten op basis van waarneming, gesprekken, literatuur- en dossieronderzoek.'

Waar ben je nu bij betrokken?
‘Ik ben nu betrokken bij een aantal kleine onderzoeken. Eén daarvan gaat over archief- en informatiebeleid. We bekijken hoe de ministeries omgaan met nieuwe manieren van informatie beheren en met digitaal werken.'

Wat gebeurt er met de onderzoeksresultaten?
‘We verwerken het onderzoek in een rapport, een openbare publicatie. Daarnaast is er ook vaak een presentatie met aanbevelingen in de Tweede Kamer. Want de Rekenkamer adviseert uiteindelijk de verantwoordelijke minister en staatssecretaris. De politiek moet weer besluiten wat er met de aanbevelingen van de Rekenkamer gedaan wordt.'

Is je werk solistisch?
‘Nee, als onderzoeker werk ik in een team dat bestaat uit andere onderzoekers en senior onderzoekers. Een projectleider stuurt het team aan.'

Wanneer doe jij je werk als onderzoeker goed?
‘Als je op de hoogte bent van wat er speelt op het beleidsterrein dat je onderzoekt en wanneer je dat goed op anderen kunt overbrengen. Veel komt aan op informatiedelen. Je moet dingen goed signaleren, informatie kunnen duiden en onderscheiden wanneer iets een onderzoek waard is. Daarnaast zijn goede onderzoeksvaardigheden uiteraard heel belangrijk. Maar ook het hebben van een brede belangstelling helpt.'

Wat vind jij lastige kanten aan jouw werk?
‘Het is soms lastig om uit alle informatie en berichten in verschillende media de juiste dingen op te pikken en conclusies te trekken. Daarnaast gaat onderzoek niet via precieze protocollen of stappen. Bij elk project is het zoeken wat en vooral hoe iets het best kan worden onderzocht.'

Kent jouw werk ook spanningvelden?
‘De Rekenkamer heeft een controlerende taak. Soms kunnen gesprekken met medewerkers van organisaties lastig zijn, omdat ze je zien als vertegenwoordiger van ‘de grote boze controleur'. Naast controleur is de Rekenkamer ook adviseur en probeer je mee te bouwen aan verbetering van beleid. Je hebt dus soms twee petten op.'

Wat is het grootste misverstand over jouw werkgever?
‘Dat we een accountantsclub zijn. We hebben wel als vaste taak: de jaarverslagen. Elk jaar onderzoekt de Rekenkamer voor gehaktdag - de derde woensdag van mei - of de Rijksoverheid geld wel volgens de regels heeft besteed. Bij dat rechtmatigheidsonderzoek zijn veel accounts betrokken. Maar daarnaast verricht de Rekenkamer veel inhoudelijk onderzoek gericht op de vraag of beleid wel doeltreffend is. Bij de Rekenkamer werken wel een aantal accountants, maar verder juist meer bestuurskundigen of mensen met een andere achtergrond. Zelf heb ik ook geen financiële achtergrond.'

Wat vind je een pluspunt van jouw werkgever?
‘De Rekenkamer investeert veel in het opleiden van de medewerkers. Je eerste jaar bij de Rekenkamer staat bol van de opleidingen, het is een heel programma: de Leerkring. Hierin zitten cursussen over gesprekstechnieken, rapporteren, de begrotingscyclus van de Rijksoverheid, maar ook over de organisatie zelf.'

Wat zijn leuke  kanten aan jouw werk?
‘Mijn werk is afwisselend doordat ik telkens onderdeel uitmaak van een nieuw project en een nieuw onderzoeksteam. Ik kom bij veel organisaties over de vloer, kom met veel mensen in contact en krijg daardoor een breed beeld van overheden. Verder spreekt me aan: Ik maak geen beleid, maar werk er wel aan mee dat de overheid effectief en doelmatig functioneert.'