Solliciteren bij de overheid: nét even anders

Speel op safe
‘De overheid is vaak wat formeel en een beetje behoudend', zegt Jacqueline Janssen van Public Spirit. ‘Houd daar rekening mee als je je brief schrijft. Een heel joviale toon wordt minder gewaardeerd. Houd je gewoon aan de algemeen geldende voorschriften.' Ook in de keuze van je kleding tijdens het gesprek is het verstandig om op safe te spelen. ‘Zonder colbert wordt een man niet snel serieus genomen,' zegt Jacqueline. ‘Daar staat tegenover dat je ook niet overdressed op het gesprek moet verschijnen.'

Begin niet over je salaris
‘Je kunt beter niet uit jezelf over arbeidsvoorwaarden beginnen,' zegt Jacqueline. ‘In het bedrijfsleven kan dat heel normaal zijn, maar bij de overheid vinden ze dat echt not-done. Pas als ze zeker met je verder willen komen de arbeidsvoorwaarden op tafel.' Wie eenmaal bij het laatste gesprek is aangekomen moet niet al te gretig zijn. ‘Er is weinig onderhandelingsruimte bij de overheid,' zegt Lilliane de Jong van JS Consultancy. ‘Het salaris ligt vast in de CAO. Schaal 11 is schaal 11, daar valt niet veel over te discussiëren. Ook de secundaire arbeidsvoorwaarden liggen vaak al vast. Zorg daarom voordat je gaat solliciteren dat je weet wat je kunt verwachten. Zo kom je niet voor verrassingen te staan.'

Twee sollicitatiecommissies
‘In het bedrijfsleven draait het om de winst, bij de overheid gaat het om het creëren van draagvlak,' zegt Lilliane de Jong. ‘Dat merk je ook tijdens de sollicitatieprocedure.' Wie uitgenodigd wordt voor een gesprek bij de overheid krijgt vaak in eerste instantie de selectiecommissie tegenover zich. Daarin zitten de directe leidinggevende, de directeur, of de afdelingsmanager. Het tweede gesprek wordt doorgaans gevoerd met de adviescommissie. In die commissie zitten bijvoorbeeld directe collega's of mensen aan wie je leiding gaat geven. ‘Het is belangrijk dat beide commissies op één lijn zitten,' zegt Lilliane de Jong. ‘Bij alle lagen van de instantie moet er draagvlak zijn voor de kandidaat. Hij of zij moet met iedereen in de organisatie kunnen samenwerken.'

Niet de klik maar de inhoud
‘Ga je solliciteren bij de overheid, ga er dan vanuit dat er veel gesprekpartners zijn die allemaal willen inzoomen op je kennis, vaardigheden en ervaring,' zegt Jacqueline Janssen. ‘In het bedrijfsleven kan een klik met de directeur of manager voldoende zijn. Vanuit een vertrouwensbasis krijg je een kans om de nodigde expertise op te bouwen. Voelt het goed in het eerste gesprek, dan is de kans groot dat je wordt aangenomen. Bij de overheid telt niet zozeer de klik maar je expertise.' Lilliane de Jong is het daar mee eens. ‘De klik wordt pas belangrijk in het tweede gesprek. In eerste instantie gaat het om wat je weet en wat je kunt. Wees daar op voorbereid. Zorg dat je goed ingelezen bent in de organisatie waar je solliciteert. Je moet weten wat er speelt op je vakgebied en in de organisatie. Daar krijg je absoluut heel veel vragen over.'

Lange adem
Wie solliciteert bij de overheid moet beschikken over een lange adem. ‘In het bedrijfsleven kan het in één gesprek geregeld zijn,' zegt Jacqueline Janssen. ‘Bij de overheid ben je echt wel wat langer bezig. Als je naar aanleiding van je brief wordt uitgenodigd heb je in de eerste week het gesprek met de selectiecommissie. Een week later mag je met de adviescommissie spreken. In week drie wordt vaak een assessment afgenomen. Zijn ze nog steeds positief over je dan kan je in de vierde week aanschuiven bij het arbeidsvoorwaardengesprek.'

Jacqueline Janssen is senior-consultant bij Public Spirit, een werving en selectiebureau dat is gericht op toezichthouders, commissarissen, bestuurders en topkader in alle sectoren van het publieke domein. Zij werkte hiervoor op directiefuncties met zware veranderopdrachten voor grote gemeenten.

Lilliane de Jong werkt voor JS Consultancy, een bureau dat zich richt op werving en selectie, interim, loopbaancoaching en jong talent in het hoger segment binnen de publieke sector. Hiervoor werkte ze als consultant in het bedrijfsleven.