Werken als verdediger van mensenrechten bij BuZa

Waar werk je precies?
Ik werk bij het ministerie van Buitenlandse Zaken op de afdeling Mensenrechten. Dat is een afdeling van zo'n vijftien mensen, die zich inzet voor de wereldwijde bescherming en bevordering van fundamentele vrijheden. We komen onder andere op voor de vrijheid van meningsuiting, de persvrijheid en de rechten van vrouwen en kinderen. Daarnaast ondernemen we actie tegen discriminatie, doodstraf en martelingen. Het is al decennia lang een vast onderdeel van het Nederlandse regeringsbeleid om mensenrechten te bevorderen.

Hoe gaan jullie daarbij in de praktijk te werk?
We ondersteunen een groot aantal mensenrechtenprojecten in het buitenland. Deze projecten worden gefinancierd vanuit het Mensenrechtenfonds, waar minister Verhagen zo'n zevenentwintig miljoen euro in heeft gestopt. Naast langlopende projecten ondernemen we gerichte acties naar aanleiding van actuele ontwikkelingen. We krijgen geregeld signalen uit het buitenland over misstanden, waar we mee aan de slag gaan. Maar we opereren ook op een breder terrein. Zo gaan we de dialoog aan met landen die het niet zo nauw nemen met mensenrechten.

Wat is jouw rol in dit geheel?
Ik begeleid een aantal mensenrechtenprojecten. Zo ben ik betrokken bij een project in Birma waarbij journalisten gesteund en getraind worden.  Daarnaast ben ik betrokken bij de uitreiking van de Mensenrechtentulp. Dit is een beloning die de Nederlandse regering jaarlijks toekent aan een mensenrechtenverdediger -iemand die zich ergens ter wereld inzet voor de mensenrechten. De winnaars ontvangen een geldbedrag, maar belangrijker is dat zij in de publiciteit komen. De openbaarheid  zorgt voor een zekere bescherming, waardoor mensenrechtenverdedigers verder kunnen met hun werk.

Hoe ziet jouw werkdag eruit?
Dat kan alle kanten op gaan. Vergaderen, bellen, mensen ontvangen, onderzoek plegen, plannen maken, dingen uitzoeken, acties op touw zetten, strategieën bepalen. En verder alles wat de dag brengt. Er kan op een dag van alles gebeuren wat je aandacht vraagt.

Hebben jullie inspanningen effect?
Dat ligt eraan op welke schaal je het bekijkt. De mensenrechtensituatie in de wereld verbetert heel langzaam. Er gebeuren nog veel ellendige dingen en er is nog veel werk te doen. Maar als je het op kleinere schaal bekijkt, dan heeft ons werk zeker effect. Als wij in een individueel geval hebben kunnen ingrijpen, dan betekent dat natuurlijk enorm veel voor de persoonlijke situatie van de betrokkene. Dat gaat soms over leven en dood.

Ga je graag naar je werk?
Absoluut. Je kunt je voorstellen dat dit werk uitermate veel bevrediging oplevert. Als er ergens martelingen plaatsvinden, die mede door onze inspanningen een halt worden toegeroepen, dan geeft dat enorm veel voldoening. Daarnaast vind ik het prettig dat mijn werk maatschappelijk gezien heel concreet is. Ik lees in de krant over kwesties waar ik zelf mee te maken heb. Dat maakt het werk boeiend.

Wat vind je lastig aan je werk?
Omgaan met regeringen die fundamentele vrijheden schenden. Zoals gezegd gaan wij een dialoog aan met die landen. We proberen ze ervan te overtuigen dat hun manier niet de juiste is. Maar dat vergt nogal wat diplomatieke talenten. Je moet zo'n gesprek zeer zorgvuldig aangaan. Als je hoog van de toren blaast, kan dat een averechts effect hebben. Je moet ook uitkijken met publiciteit. Soms werkt een aanpak achter gesloten deuren juist beter.

Wat moet je in huis hebben voor jouw functie?
Het gaat toch vooral om diplomatieke vaardigheden. Het is voor dit werk essentieel dat je tactvol kunt manoeuvreren. Je moet je goed kunnen verplaatsten in een ander, maar niet over je heen laten lopen. Je moet mensen niet voor het hoofd stoten, maar toch zeggen waar het op staat. Je moet ook goed kunnen onderhandelen. Daarnaast moet je een lange adem hebben, omdat de processen vaak traag gaan. Ook moet je talenkennis hebben. Eigenlijk moet je dus diverse, uiteenlopende talenten hebben.

Hoe ben je op je huidige plek terecht gekomen?
Ik ben op deze plek beland via de diplomatenopleiding van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat is een intensieve opleiding van drie maanden, die speciaal ontwikkeld is voor startende diplomaten. Voordat je toegelaten wordt tot ‘het klasje', zoals het ook wel wordt genoemd, moet je eerst een assessment en talentest overleven en voor een commissie verschijnen. Je moet dus door een forse selectie heen. Na de opleiding kun je een voorkeur aangeven voor een functie bij Buitenlandse Zaken. Ik heb voor deze functie gekozen, omdat mensenrechten mij altijd hebben geboeid. Gelukkig ben ik hier aangenomen; ik ben blij dat ik dit belangrijke werk mag doen.