Brainstormers ontwerpen toekomstige ambtenaar

In het midden van de zitkuil liggen tijdschriften, vellen papier, lijm, scharen en viltstiften. Onder het goedkeurend oog van de sessieleider zijn de deelnemers druk aan het knutselen. Degene die zijn werkstuk af heeft, plakt het op een groot wit vel dat aan de wand hangt. Het resultaat is een verzameling van beelden en ideeën die de aanwezigen hebben bij het begrip ‘ambtenaar voor de toekomst'.

Ongeveer zeventig mensen zijn vandaag bij elkaar gekomen in LEF, het future center van Rijkswaterstaat. Ze gaan vooruit reizen in de tijd. Het doel is na te denken over de ambtenaar in 2020. Of zoals Roel Bekker, secretaris-generaal voor vernieuwing, het in zijn welkomstpraatje verwoordt: ‘Hoe ziet een rijksambtenaar eruit die de uitdagingen van de toekomst kan opvangen?'

Vernieuwing
Het project Ambtenaar voor de toekomst maakt deel uit van het programma Vernieuwing Rijksdienst. Dit programma heeft als doel de realisatie van een eenvoudigere en betere rijksoverheid. Er zijn diverse projecten gestart om dit idee nader in te vullen. Ambtenaar voor de toekomst is één van die projecten.

Projectleider Marloes Pomp legt uit: 'Vernieuwing van de Rijksdienst klinkt natuurlijk prachtig. Maar voordat je gaat vernieuwen, moet je eerst een paar vragen beantwoorden: wat ga je precies veranderen, waarom en met welk doel?'

'We willen met ons project een fundament leggen voor de modernisering van het ambtenaarschap. Wie zijn de ambtenaren van de toekomst? Wat zijn diens belangrijkste kwaliteiten en wat is hun toekomstige rol?'

 Vrijblijvend
Om een antwoord op deze vragen te verzinnen, is er vandaag een breed gezelschap aan experts en belanghebbenden bijeengeroepen. Om de aanwezigen zoveel mogelijk te stimuleren, wordt er gewerkt volgens een onorthodoxe methode; de deelnemers mogen zelf bepalen waar ze over willen discussiëren.

Zo ontstaan er meerdere gespreksgroepen die verschillende kanten van de ambtenaar voor de toekomst belichten. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld de menselijke kant van de ambtenaar, de balans tussen werk en privé, diversiteit binnen de overheidsorganisatie of de digitale ambtenaar.

Deelnemers mogen ook gerust opstaan en weglopen van het gesprek. Als ze zich vervelen, niets leren of niets kunnen bijdragen, kunnen ze zich bij een andere groep aansluiten. Alles mag.

Eerste stap
Deze vrijblijvendheid past bij de opzet van de brainstormsessie, zo licht Marloes toe: 'Het is niet de bedoeling dat er vandaag een definitief beeld van de toekomstige ambtenaar ontstaat. De sessie van vandaag is slecht een eerste stap. We willen op deze manier zo veel mogelijk ideeën verzamelen, liefst zo creatief, divers en uiteenlopend mogelijk.'

Aan het einde van de dag bleek dat het de aanwezigen niet aan de gevraagde creativiteit ontbrak. Zo werd de maatschappij voorgesteld als een fruitschaal, en de overheid als een kiwi. Een andere groep kwam met het regeneratiemodel: duo's van studenten en gepensioneerden zullen in 2020 de overheid vormen.

Verdere ontwikkeling
Het is de bedoeling dat de meest aansprekende toekomstvisioenen nader worden uitgewerkt. Ze komen eind januari terecht op de website van Ambtenaar voor de toekomst. Vervolgens is iedereen welkom om mee te denken en te reageren, om zo een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling van de beelden.

'Het uiteindelijke doel is een visiedocument over de ambtenaar voor de toekomst', vertelt Marloes. 'Hierin staan concrete initiatieven en projecten voor vernieuwing van de rijksdienst. Dit document wordt in september in de Tweede Kamer behandeld, zo is de afspraak.'