Ambtenaar is trouw aan vakbond

Uit een enquête van InOverheid.nl onder ruim 800 ambtenaren blijkt dat eenderde van het overheidspersoneel lid is van een vakbond. Volgens het CBS is gemiddeld 20 procent van de Nederlandse werknemers lid van een vakbond. Ambtenaren zijn dus vakbondstrouwer dan de gemiddelde Nederlandse werknemer.

Vooral ouderen zijn solidair
Vooral oudere ambtenaren zijn lid van een vakbond. Van de ondervraagden boven de 45 jaar is bijna de helft (47%) aangesloten. Onder ambtenaren jonger dan 35 jaar bedraagt dit percentage 16.

Danielle van Essen, woordvoerder van Abvakabo FNV, de grootste ambtenarenvakbond van Nederland, herkent het verschil tussen jong en oud. 'Ook in ons ledenbestand zien we meer ambtenaren boven de 45 jaar. Ouderen zijn over het algemeen solidair met hun collega's, terwijl jongeren doorgaans wat onafhankelijker zijn. Dit geldt natuurlijk niet voor iedereen, maar het is wel een algemene trend.'

Samen sterk
Veel ambtenaren sluiten zich aan omdat 'een vakbond sterker staat met veel leden', zo blijkt uit de enquête. Van Essen legt het belang uit van een groot ledenbestand. ‘Een vakbond met een grote achterban staat sterker in de onderhandelingen en wordt door werkgevers serieus genomen als gesprekspartner. Als wij nauwelijks leden zouden hebben, wordt onze invloed een stuk kleiner.'

Ook niet-leden profiteren
Twee derde van de ambtenaren is géén lid van een vakbond. De ondervraagden hebben hier uiteenlopende redenen voor. 13% van de ondervraagden is zo eerlijk om te zeggen: ‘Waarom zou ik? De vakbonden behartigen immers ook de belangen van niet-leden.'

'Het klopt dat we collectieve afspraken maken voor een hele sector', zegt Van Essen. 'Ook niet-leden profiteren daarvan. Maar vergis je niet; we doen meer dan louter collectieve afspraken maken. We hebben steeds meer aandacht voor de individuele belangen van onze leden. We bieden bijvoorbeeld trainingen en cursussen aan, zodat onze leden zich persoonlijk kunnen ontwikkelen en hun positie op de arbeidsmarkt kunnen verstevigen.'

Zijn vakbonden nog nodig?
Een andere veelgehoorde reden waarom ambtenaren zich niet aansluiten is: 'in deze moderne tijden zijn vakbonden niet meer nodig'. Van Essen is het hier niet mee eens. 'Vakbonden zijn wel degelijk nodig. In de publieke sector worden momenteel bezuinigingen aangekondigd. Het is goed dat iemand dan opkomt voor de belangen van de werknemers. Wij zien ons ledenbestand toenemen, zodra het slecht gaat met de werkgelegenheid.'

De straat op
Lid zijn op papier is één ding. Daadwerkelijk in actie komen is iets anders. Dan moet je met petjes en spandoeken naar het Malieveld afreizen om daar luidkeels leuzen te scanderen. Hoe zit het met de actiebereidheid onder ambtenaren?

28% is bereid actie te voeren voor een hoger loon, zo blijkt uit de enquête. Over het algemeen zijn mannen, 45-plussers en gemeenteambtenaren vaker bereid tot actie. Vrouwen, jongeren en medewerkers op een ministerie zijn over het algemeen minder strijdlustig.

Digitale actie
De vakbond heeft iets verzonnen om de actiebereidheid van werknemers op te krikken. 'Naast de bekende manier van actievoeren, zoals de straat opgaan om met spandoeken te zwaaien, gaan wij steeds vaker aan de slag met andere vormen, zoals digitaal actievoeren. Werknemers kunnen dan via e-mail of internetpetities hun onvrede kenbaar maken. Dit kan gewoon achter de computer, zodat mensen hun werk niet in de steek hoeven te laten. We merken dat de actiebereidheid via deze middelen groot is.'