Het kabinet heeft zich ten doel gesteld om het aandeel allochtonen in overheidsdienst met 50 procent te laten groeien. In 2011, aan het einde van de huidige kabinetsperiode, moet het aandeel gestegen zijn tot 8,4%, hetgeen neerkomt op 81.000 werknemers.
Voordelen van een diverse overheid
Waarom wil de overheid eigenlijk een divers personeelsbestand? Ray Ramnewash, adviseur diversiteit bij het CAOP, legt uit: ‘In de eerste plaats is het sociaal wenselijk dat de overheid een afspiegeling vormt van de maatschappij. Er wonen zo'n 1,7 miljoen allochtonen in Nederland. De overheid heeft uit principe de verantwoordelijkheid om te zorgen dat al die verschillende bevolkingsgroepen vertegenwoordigd zijn.'
‘Het is ook belangrijk dat de overheid kennis heeft van de diverse culturen, die in Nederland aanwezig zijn. Anders kan de overheid haar werk niet goed doen. Door allochtone medewerkers aan te nemen, haal je die kennis in huis. Daarnaast hebben we het arbeidspotentieel hard nodig. Met het oog op de vergrijzing moeten we gebruik maken van de talenten van deze groep.'
Streefcijfers worden niet gehaald
Een diverse overheid is dus legitiemer en kwalitatief beter. Maar aan deze vereisten voldoet de overheid nog lang niet. Aan het begin van 2009 werkten er zo'n 56.000 niet-westerse allochtonen bij de overheid. Dit komt neer op 5,9% van het personeelsbestand.‘Ik zie het somber in', liet minister Ter Horst zich ontvallen tijdens een debat over diversiteit. ‘Als we niks ondernemen, gaan we de streefcijfers niet halen.'
‘Ik begrijp dat de minister somber gestemd is', reageert Ray. ‘Maar ik zie ook positieve ontwikkelingen. Zoals het feit dat het kabinet de intentie heeft uitgesproken om dit probleem aan te pakken. Ook op het gebied van werving en selectie zit de overheid op het juiste spoor. Recruiters bij de overheid hebben de etno-marketing ontdekt. Hierdoor slagen ze er goed in allochtonen te bereiken met hun vacature-uitingen.'
Relatief veel allochtonen stromen uit
Ondanks de positieve ontwikkelingen schiet het tóch niet op met de gewenste diversiteit. Uit cijfers van de afgelopen jaren blijkt namelijk dat de overheid grote moeite heeft om allochtone werknemers te behouden. Er komen dus weliswaar allochtonen binnen, maar aan de andere kant stromen ze net zo snel weer uit.
De kernvraag lijkt dus te zijn: hoe komt het dat er relatief veel allochtonen uitstromen bij de overheid? Het Instituut voor Integratie en Sociale Weerbaarheid (ISW) deed onderzoek naar deze vraag. Voor het onderzoek werden onder andere 38 allochtone oud-ambtenaren aan een diepte-interview onderworpen.Sociale omgang op de werkvloer
Onderzoeksleider Joep Hofhuis over de uitkomsten van het onderzoek: ‘In de eerste plaats vertrekken allochtonen relatief vaak uit onvrede over de sociale omgeving: de omgang met collega's en leidinggevenden. Soms is er sprake van regelrechte discriminatie, maar veel vaker ervaart men subtielere problemen. Denk hierbij aan sociale uitsluiting, zich niet thuis voelen of gebrek aan begrip en waardering van collega's en leidinggevenden.'
Yasmin, geboren uit Marokkaanse ouders en werkzaam als beleidsmedewerker op een ministerie, bevestigt de onderzoeksresultaten van het Instituut ISW. ‘Ik voel me totaal niet op mijn plek. In eerste instantie leek het een ideale situatie. Mijn opleiding en werkervaring sloten goed aan bij deze functie. Maar al gauw bleek het qua cultuur een totale mismatch.'
Weerstand en argwaan
‘Ik krijg vaak opmerkingen over de manier waarop ik mijn werk doe', legt Yasmin uit. ‘Niet de resultaten tellen, maar hoe ik tot dat resultaat ben gekomen. Ook komt het voor dat mijn werk ongevraagd wordt nagekeken op taalfouten. Dan krijg ik een stuk terug met grote rode strepen. Kan dat niet anders, denk ik dan? Alsof ze me willen heropvoeden. Ik heb inmiddels het gevoel dat ik op eieren loop. Alles wat afwijkt van de dominante cultuur, stuit op weerstand. De mentaliteit is: zo moet het en niet anders.'
Het verhaal van Yasmin lijkt op de ervaringen van één van de allochtone ex-ambtenaren, die Joep interviewde voor het onderzoek.‘Er was argwaan jegens mij, omdat ik sterk vasthield aan mijn eigen waarden', aldus de geïnterviewde. ‘In de wandelgangen werden dingen over mij gezegd als ‘ik kan hem moeilijk peilen' en ‘hij is een eigenwijs mannetje.'Allochtonen ervaren minder loopbaankansen
Naast onvrede over de sociale omgeving signaleert Joep een tweede belangrijke vertrekreden: onvrede over de doorgroeimogelijkheden. ‘Leidinggevenden blijken hier een belangrijke rol in te spelen. Een goede relatie met de leidinggevende lijkt mede bepalend voor je doorgroeikansen. En aangezien allochtonen vaker aangeven een slechte relatie met hun leidinggevende te hebben, ervaren zij minder mogelijkheden.'
Maatregelen om meer allochtonen te behouden concentreren zich dan ook rond de leidinggevende, zo blijkt uit de aanbevelingen uit het ISW-onderzoek. ‘Leidinggevenden blijken een - positieve of negatieve - sleutelpositie te spelen', licht Joep toe. ‘Om het aandeel allochtonen te vergroten zou de overheid haar managers kunnen trainen in het omgaan met etnische diversiteit op de werkvloer.'
Conclusie: leidinggevende is cruciaal
Ray Ramnewash is het eens met de conclusie van Joep. ‘De houding en opstelling van de leidinggevende is cruciaal. Hij of zij moet onderkennen dat allochtonen soms een andere aansturing behoeven. Om een voorbeeld te noemen: allochtonen zullen doorgaans pas op een functie solliciteren, als ze daarvoor gevraagd worden. Daar moet een leidinggevende rekening mee houden. En zo zijn er nog veel meer dingen die een leidinggevenden behoort te weten over culturele verschillen. Dat hoort wat mij betreft in deze multiculturele samenleving gewoon bij de competenties van een manager.'

Je kunt je ook afvragen in hoeverre de mentaliteit bij overheidsinstanties aansluit bij ambitieuze autochtonen. Mijn ervaring met mensen in overheidsfuncties of gesubsidieerde functies is dat ze dom en lui zijn en dat ze alles doen om hun onterechte positie met veel te hoog salaris te behouden. Ik werk in een HRM functie en deze overtuiging heeft zich door de jaren heen gevormd door inmiddels talloze ervaringen. De ambtenaar wil een onopvallende collega die geen kritiek heeft en het rustig aan doet. Misschien dat deze kennis in een inburgeringscursus kan worden bijgebracht.
Door Ad | 02 november 2009 13:24
Inderdaad Ad, goed gezien, dom, lui en behoudzuchtig, zo zijn wij ambtenaren en andere gesubsidieerden allemaal! Sorry maar wat een domme en ook luie opmerking. Of, als ik je het voordeel van de twijfel geef: wat knap dat jij in je "HRM-functie" in staat bent geweest in de afgelopen jaren álle ambtenaren te spreken. Jeetje, ik word al moe als ik eraan denk...
Door Karla | 03 november 2009 12:48
Op een gegeven moment houdt het op, Karla. Je kunt de pro-actieve ambtenaar vergelijken met het Monster van Loch Ness, er is altijd wel iemand die hem heeft gezien maar of ie echt bestaat blijft in het ongewisse. Ik ga liever in een andere vijver vissen.
Door Ad | 03 november 2009 13:17
Als allochtoon wil ik graag werken bij de overheid. dat heb ik ook met plezier gedaan(bijna 3jaar). een blanke leidinggevende dacht anders over en die zet me op straat omdat ik niet in zijn straatje pas( anders dan als ik niet functioneer). je hoeft geen klacht in te dienen want dat helpt niet. kijk maar naar vorige waargebeurd)verhalen de overheid als werkgevers is top. maar de managers hebben helaas geen visie.
Door Mohamed | 03 november 2009 14:06
Ik ben het met Ad en Mohamed eens. Kom zelf uit overheidsland (ruim een jaar) en mij vallen deze zaken op.
Door Nisrien | 03 november 2009 16:56
Ook ik heb bij de overheid gewerkt (om precies te zijn: ministerie van justitie). Helaas ben ik onder het mom van het niet verlengen van het contract eruit gegooid, waardoor ik mijn opleiding voortijdig heb moeten staken. Rechtszaak aangespannen en vele duizenden eurootjes tegenaan gegooid, maar het mocht niet baten. Verschillende redenen zijn genoemd door de leidinggegevende waaronder "negatieve onderbuikgevoel vanaf de start", "het niet voldoen aan de de verwachting van de onderdanige hoogopgeleide Marokkaanse vrouw, waardoor de leidinggevende geen respect voor mij had" en "de etnische achtergrond stond een professionele houding in de weg". Tevens zouden mijn toenmalige collega's mij niet kunnen peilen, wat bij hen tot frustraties leidden. 'Het op eieren lopen', zoals in het artikel wordt vermeld, is zeer herkenbaar voor mij. Mijn conclusie: een baan bij de overheid is voor een (ambitieuze) allochtoon niet weggelegd, tenzij je als allochtoon graag je zelfvertrouwen naar beneden ziet kelderen.
Door Barbarije | 03 november 2009 17:48
Beste Ray, Het valt me op dat je reageert op interne diversiteit. Jij weet als geen ander dat we binnen het Rijk het intern in orde moeten hebben willen we extern kunnen communiceren op een wijze die aansluit bij de beleving van de biculturele samenleving. Binnen de Belastingdienst Haaglanden zijn we al verder. Veel van onze medewerkers zijn van allochtone afkomst en het project Partners in Nieuw Ondernemerschap floreert. Dus je zou zeggen het kan wel als je als Rijksorganisatie maar oog hebt dat communiceren niet alleen West-Europees moet maar dat interculturele communicatie naar de doelgroep prima slaagt. Ik heb je overigens gisteravond gemist op de Ondernemersmarkt in Culturalis Den Haag. Groet, Rob Mes
Door Rob Mes re.mes | 03 november 2009 17:59
Mijne mensen, ik heb niet bij de overheid gewerkt, maar dit gebeurt bijna overal in nederland. Het heeft te maken met slechte management. Zodra een manager zijn superioriteiten niet kan overbrengen, want de manager dient alles te weten, dan begint hij met negatieve informatie te verspreiden over jou of dossiervorming. Ik heb eens een lezing gevolgd van een colonel van het leger en hij zegt: als je leiding wil geven, moet je van mensen houden of ermee stoppen. Een tip: als je slim bent en je wilt je baan behouden, want je kinderen moeten eten, doe alsof je dom bent, want je collega's spelen ook een rol in het ontslag. Na jalousie volgt haat en daarna verraad.
Door Karel | 10 november 2009 00:14
Beste lezers. Ook ik heb ongeveer zeven jaar als klantmanager, met tijdelijke contracten, bij de overheid gewerkt. Ik ben altijd een harde werker geweest en heb mijn werk altijd heel serieus genomen. Mijn ervaring is dat de afdelingsmanager bepaalt of je wel of niet goed functioneerd, of je in het team past etc. Dus beste mensen; ook ik als Nederlander loop tegen dezelfde problematiek aan bij de overheid als u, "als allochtone Nederlander"
Door Door Anneke | 16 november 2009 13:05
wat een gez.... allemaal zeg. Ik kom uit de detailhandel, werk al een aantal jaren bij een gemeentelijke dienst, en durf zéker van mezelf te zeggen dat ik een harde werker ben. En met mij mijn (directe) collega's. Natúúrlijk zijn er ambtenaren die er de kantjes af lopen. die heb ik ook meegemaakt.. Maar hey; die mensen heb je overal, ook in het bedrijfsleven. Om dan maar meteen alle ambtenaren over één kam te scheren..... V.w.b. de "allochtone" vertegenwoordiging bij onze dienst: Prima geregeld. Er zitten er zelfs "hoog in de boom", en iedereen doet mee. wellicht is dat omdat we hier praten over een grote gemeente? (net als Belastingdienst Haaglanden een grote dienst is..) De kleinere gemeenten hebben wellicht wat meer te maken met een "ons kent ons" cultuur / mentaliteit, waardoor de verhoudingen iets anders liggen. Maar mijn ervaring is dat het wat allochtone vertegenwoordiging bij overheidstaken wel ok geregeld is. En de lui wiens contract niet verlengd is, of wie niet "bij de baas in de smaak viel" of weet ik veel wat: Lag het écht niet aan jezelf?...............
Door Chris | 18 november 2009 12:48
Ik heb bij de overheid gewerkt, 3 jaar om precies te zijn. Ik ben ontslagen wegens niet funcioneren tijdens mijn zwangerschapsverlof. Leuker kunnen ze het zeker niet maken.
Door Gabrielle | 19 november 2009 13:04
Het is niet dat de allochtonen zich niet kunnen of willen aanpassen. Er zijn nog meer dingen die een rol spelen,bv het neerhalendheid van de allochtonen in verschillende fases,religie,kleur,afkomst en karakter. Soms werk je samen in deze maatschappij met autochtonen die zogenaamd een geintje uit haald jegens een allochtoon,wat uiteindelijk toch niet als gein maar als serieus bedoelt is.Daarop kunnen wij de overheid niet erop aanspreken,wel dat bij de overheid het recht heeft om zulke mensen op een dusdanig manier te berispen,zowel op de financielgebied of door excuses aan te laten bieden aan de gedupeerde.Ik denk niet dat alle allochtonen van een uitkering wil genieten of ervan willen leven.De overheid moet het land bewust maken dat een ieder die in het land woont of leeft als ondersteen van het land moet beschouwen en dat die steen ook zijn waarde heb. Het doet er nioet toe welke kleur of wat voor afkomst deze steen is, maar dat hij ook het huis stande houd. Schets voor jezelf een huis met verschillende stenen van verschillende fabrikkage en maten en toch samen het huis stande houd,wat zou dat mooi zijn.Neem het voorbeeld van vroeger hoe de mensen de huizen bouwen met allerlij stenen,qua kleur,maat,vorm,gewicht en nog meer andere verschillen.
Door jimmy | 04 december 2009 12:36
Ik ben het ook helemaal, het lijkt wel op een soort discriminatie, ik ga met mijn opleiding die ik in mijn land hebt genoten, solliciteren, krijg je na een gesprek een onverklaarbare afwijzing, men geeft mij niets eens een kans te bewijzen wat ik kan of niet. Ik vind het dat men steeds let op ras, kleur en geloof. Men heeft mij ooit gezegd op een soll gesprek dat ze mij niet kunnen aannemen want ik ben nog jong en als ik kids wil, dat zij verlies gaan lijden.Wat een excuus zeg. Ik ben goed geschoold,men vraagt naar ervaring, en als je dat niet hebt hier in ned kom je niet aan de bak. Geef toch eens een kans te laten bewijzen wat ik wel waard ben. Ik heb in het buitenland een MEAO opleiding gehad, ja mensen een administratief en economisch afstudeer richting, en mens zegt dat ze het hier niet kennen, wat een schande. Ik krijg ook steeds argumenten te horen zoals; je kan een lager werk gaan zoeken, of je gaat heel laag verdienen, heel belachelijk, maar men denkt dat we geen mens waard zijn. Wel geef mij eens de kans en ik laar zien wat ik allemaal kan doen. Ik ben allochtoon maar ik heb mij heel snel aangepast, ik praat goed Nederlands en versta het ook, er zijn mensen die dat na een inburgering nog steeds niet kunnen, en toch krijgen ze eerder een baan, omdat hun kleur het zelfde is als de witten poppen. De overheid werkt alleen met witte mensen en geven allochtonen geen kans, want ze gaan nog steeds bij een soll gesprek,bij de selectie ronde de voorkeur geven aan europese namen, is dat niet racistisch mensen. Wie gaat er beginnen aan de verbetering van dit allemaal. Er zijn wel uitzonderingen, maar men moet niet iedereen met een kam scheren. Ik hoop dat de situatie iets wat veranderd. Het land waar ik vandaan kom, werken er ook witten ui ned, en zij worden gewoon als mensen beschouwd en behandeld. omdat men in mijn land ieders cultuur , ras en geloof waardeert, laten we mekaar helpen en niet tegen werken. Dit zijn mijn persoonlijke ervaringen.trouwens er zijn heel veel witte op ministeries en ze deugen niet eens, vraag me af of ze wel de baan verdienen, of vullen ze de lege plekken???????????.
Door Oermila | 07 december 2009 20:25
Iedereen zou een gelijke kans moeten krijgen en er zou vooral gekeken moet worden naar opleiding, ervaring, compententies en persoonlijkheid. Dit is de ideale wereld, en deze bestaat helaas niet. Ik ben er van overtuigd dat er nog steeds gediscrimineerd wordt in sollicitatieprocedures maar ik ben er ook van overtuigd dat sollicitanten die afgewezen worden of werknemers die ontslagen worden vaak snel geneigd zijn de schuld daarvan af te wentelen op andere factoren. Misschien was er wel geen persoonlijke klik (belangrijk als je samen moet werken), of was het gedrag inderdaad zodanig eigenwijs dat er niet met je te werken viel. We moeten vooral niet vergeten ook naar onze eigen fouten te kijken. Ik vind het bijvoorbeeld erg jammer dat Oermila zich stoort aan discriminatie maar het wel steeds over witten en witte poppen heeft. Als ik wit door zwart zou vervangen dan zou ik discrimineren... Ik ben zelf geen ambtenaar maar uit ervaring kan ik zeggen dat er hardwerkende ambtenaren zijn en luie ambtenaren, net zoals in het bedrijfsleven want dat is echt niet heilig.
Door Erwin | 14 december 2009 10:08
Tja, wat moet ik doen als een hoogopgeleide allochtone vrouw/moeder van een kind, naast mijn carrière bij een Rijksoverheid organisatie ben ik nog bezig met het verbetering van de Nederlandse taal.Ik kreeg niet lang geleden te horen dat mijn contract wordt niet verlengt vanwege onvoldoende functioneren.Kan ik nog het beëindiging van mijn contract met mijn werkgever onderhandelen?
Door Door Maatje | 05 april 2010 23:33
Ik werk al 14 jaar bij de gemeente. De leidinggevenden proberen sinds 2000 mij op ststraat te zetten. Helaas ben Ik niet te enige.
Door Hasan | 10 juni 2010 12:59