Solliciteren bij de overheid: toon jij je loonstrookje?

Stel: Je aast op een nieuwe baan bij een overheidsinstantie. Een sprankelende brief en goed cv bezorgen je een uitnodiging voor een eerste kennismakingsgesprek. Dat loopt op rolletjes. Na een week krijg je zelfs een uitnodiging voor een tweede sollicitatiegesprek. Na deze ronde is het afwachten op de uitslag. Zou die baan voor jou zijn?

Dan belt je hopelijk-nieuwe-werkgever. Als je de telefoon opneemt, luidt de boodschap: ‘We willen graag met jou verder en nodigen je uit voor een arbeidsvoorwaardengesprek.' Net voor het ophangen zegt je aanstaande leidinggevende: ‘Oh, en neem ook een recent salarisstrookje mee, dan kunnen we daar je nieuwe salaris op baseren.' Je valt even stil: wil ik dat wel? Terwijl jij nadenkt over je reactie vult je nieuwe baas aan: ‘Het is gebruikelijk binnen onze organisatie.'

Gebruikelijk of niet?
Lydia van der Poel werkt als senior consultant bij werving- en selectiebureau Public Spirit. Een bureau gespecialiseerd in banen in de publieke sector. Van der Poel bevestigt dat tijdens een arbeidsvoorwaardengesprek voor een overheidsbaan om een loonstrookje gevraagd kan worden. ‘Wij komen dat zeker tegen. Bij ervaren werknemers is het niet gebruikelijk. Maar in het geval van young professionals met een paar jaar ervaring, die solliciteren op functies in schaal negen tot en met elf, horen we dit vaker.'

InOverheid.nl legt de vraag of het gangbaar is in overheidsland om naar een salarisstrookje te vragen ook neer bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. John van Baarle, beleidscoördinator arbeidsvoorwaarden rijkspersoneel, zegt dat er geen officieel beleid voor is. ‘Het kan dus zijn dat een sollicitant bij het ene ministerie deze vraag wel krijgt en bij een ander ministerie niet. Ook kan het verschillen per leidinggevende.'

Het klantencentrum van ambtenarenvakbond Abvakabo FNV blijkt over dit sollicitatiedilemma weinig vragen te krijgen van (aanstaande) ambtenaren. Toch herkent vakbondsvoorlichter Daniëlle van Essen het uit de praktijk. ‘Toen ik zelf ooit solliciteerde bij een provincie werd mij ook om een loonstrookje gevraagd. En ik heb hetzelfde gehoord van meerdere kennissen en vrienden die bij verschillende overheden werken.'

Openheid of weigeren
De vraag naar een bewijsstuk van het huidige salaris komt in de overheidspraktijk dus voor. Maar welke reactie past de werkzoekende? ‘Het laten zien van een salarisstrookje kan nooit echt verplicht zijn. Er kan hooguit op aangedrongen worden. Maar ik zou niet te bang zijn om te weigeren. Een sollicitant kan gewoon benoemen dat hij of zij liever open een onderhandeling in gaat en daar het huidige strookje buiten wil laten', antwoordt Lydia van der Poel.

Dat beaamt ook rijksambtenaar John van Baarle: ‘Verplicht kan het niet zijn. De sollicitant mag weigeren. Ik ben er zelf geen voorstander van om druk uit te oefenen, dat vind ik geen goede start van een onderhandeling.'

Appels en peren
Of openheid in het nadeel of voordeel is van de werkzoekende, hangt ook af van de vraag wat een baas wil bereiken met inzage in het huidige salaris. Van der Poel, van Public Spirit, licht dit toe: ‘Het kan om meer gaan dan alleen het zien van het huidige loon om daar vervolgens een of twee periodieken bovenop te doen. Een loonstrookje toont ook of je bijvoorbeeld een auto van de zaak hebt, een vergoeding krijgt voor bereikbaarheid of ziektekosten en hoeveel pensioenpremie je momenteel betaalt.'

Deze consultant ziet op dit punt een voordeel in het tonen van het strookje omdat ‘alleen onderhandelen over het bedrag onder de streep, het nettosalaris, soms appels met peren vergelijken is'.

-VERVOLG ARTIKEL-
Onderhandelingspositie
Openheid kan ook in het voordeel van de werkzoekende zijn als diegene momenteel een hoog salaris heeft. Vakbondsvoorlichter Van Essen geeft een voorbeeld. ‘Als de sollicitant van het bedrijfsleven overstapt naar de overheid en in de vorige baan een goed salaris had, dan kan die persoon bij de overheid salaris moeten inleveren. In dat geval kan een salarisstrookje de sollicitant juist ondersteunen in de onderhandeling.'

Bovendien hoeven openheid geven en onderhandelen elkaar, volgens consultant Van der Poel, niet uit te sluiten. ‘De sollicitant kan een loonoverzicht laten zien en alsnog de onderhandeling over een hoger salaris starten. Als bij de nieuwe functie meer verantwoordelijkheden of complexere werkzaamheden horen, dan kan de sollicitant dat benadrukken.'

Maar de beste tactiek om een hoger salaris te bedingen is, volgens Van der Poel, door de salariseis te onderbouwen met concrete werkervaring, opleidingen, cursussen of  nevenactiviteiten. Hiervoor geldt: hoe beter dat aansluit op de functie-eisen, hoe sterker de sollicitant staat in de onderhandeling.

Salarisschalen
Rest nog de vraag of een overheidssalaris alleen een kwestie is van onderhandelen. Margret Verberne, adviseur personeelsbeleid voor de gemeente Haarlem, benadrukt van niet en noemt daarom het vragen naar een salarisstrookje als een ‘vreemde gang van zaken'.

‘Bij de overheid is een functie gekoppeld aan een schaal en niet zo zeer aan de persoon die de functie vervuld of het vorige salaris. De werknemer heeft dus recht op een betaling die binnen die schaal past. Bovendien staat de schaal, met het maximumbedrag, al vaak in de advertentie vermeld.' 

Kan een sollicitant dan met een gerust hart een salarisstrookje laten zien? ‘Het is natuurlijk wel mogelijk dat de nieuwe baas, op basis van het vorige salaris, de sollicitant minder hoog in de schaal zal plaatsen. Maar in principe geldt: hoeveel periodieken je krijgt boven het minimum van een schaal dat is een kwestie opleiding, werkervaring en van onderhandelen.'

Heeft deze personeelsadviseur voor het onderhandelen nog een goede tip? ‘Probeer je toegevoegde waarde zo concreet mogelijk aan te tonen. Maar beter nog: kijk vooral naar hoeveel je kunt groeien binnen een organisatie. Onderhandel dus over welke opleiding je kunt doen. Dat betaalt zich sneller terug dan steggelen over een periodiek meer of minder.'