Waterschappen, wat doen die precies?

Een waterschap is een overheidsinstantie die tot taak heeft in een bepaalde regio de waterhuishouding te regelen. Concreet betekent dit dat waterschappen zorgen voor droge voeten en schoon water.

Ze zijn verantwoordelijk voor:
- het onderhoud van dijken en andere waterkeringen;
- de aan-, afvoer en berging van water;
- het zuiveren van oppervlakte- en afvalwater.

Belangrijke taken dus. Vooral in een land dat voor de helft beneden zeeniveau ligt en waar grote Europese rivieren in uitmonden.

Wie doet wat?
Naast waterschappen hebben ook gemeenten, provincies en Rijk een rol in het waterbeheer. De rijksoverheid is verantwoordelijk voor het beleid. De provincies voeren de regie over de uitwerking van het beleid en het grondwaterbeheer. Rijkswaterstaat beheert de grote vaarwegen, het IJsselmeer, de Noordzee en de Waddenzee. De gemeenten zorgen voor de riolering. Drinkwaterbedrijven tot slot zorgen voor de drinkwatervoorziening.

Poldermodel
Waterschappen behoren tot de oudste instellingen van het Nederlandse staatsbestel. Het buiten houden van water is in Nederland van oudsher een belangrijke taak geweest, waarbij polderbewoners genoodzaakt waren samen te werken. Uit die noodzakelijke samenwerking zijn de waterschappen ontstaan.

Nederland telt momenteel 27 waterschappen. De afbakening tussen de diverse waterschappen wordt bepaald door de stroomgebieden van rivieren. Als een waterschap aan zee ligt, wordt het ook wel hoogheemraadschap genoemd.

Waarom verkiezingen?
Het water heeft veel gebruikers met verschillende belangen. Waterschappen moeten die belangen tegen elkaar afwegen. Landbouwers, natuurliefhebbers of recreanten hebben ieder hun eigen wensen als het om waterbeheer gaat. Ook op andere gebieden zijn er keuzes te maken. Hoe hoog en breed mag een dijk worden. Hoeveel geld mag het kosten?

De waterschappen willen al deze vragen op een democratische manier oplossen. Vandaar dat er verkiezingen worden georganiseerd. Bovendien betalen wij met z'n allen waterschapsbelasting. Meebeslissen over de besteding van dat geld hoort er dan ook bij, zo is de gedachte.

Bestuur
Het bestuur van een waterschap lijkt veel op dat van een gemeente. Aan het hoofd staat de dijkgraaf, watergraaf of voorzitter (de 'burgemeester'). Daarnaast is er een dagelijks bestuurder (de ‘wethouders') en een algemeen bestuur (de ‘gemeenteraad').

Tijdens de waterschapsverkiezingen wordt het algemeen bestuur gekozen. Tenminste, een deel daarvan. Er zitten verschillende categorieën belanghebbenden in het algemeen bestuur, zoals bewoners (ingezetenen), bedrijven, eigenaren van gebouwen en eigenaren van grond. Alleen de categorie bewoners wordt gekozen, de rest wordt benoemd door belangenorganisaties.

Stemmen
Stemmen gaat per post. Iedere kiesgerechtigde krijgt een stembiljet toegestuurd. Dit biljet kan thuis worden ingevuld en weer op de bus worden gedaan. Het is niet nodig om naar een stembureau te gaan.

De waterschappen waren eerst van plan de verkiezingen via internet te laten verlopen. Maar omdat het online stemsysteem niet veilig bleek te zijn, is daar van afgezien.

Heb je geen idee op wie je moet stemmen? Dan biedt de stemwijzer voor de waterschapsverkiezingen misschien uitkomst. Aan de hand van 36 stellingen kun je erachter komen welke partij of groepering het beste bij je past.