Wellicht ook interessant:
In het NRC Handelsblad van 1 en 6 maart jl. wordt een discussie gevoerd tussen de heren Kuijken (voorzitter Secretarissen-Generaal) en in 't Veld (Bestuurskundige, voormalig Staatssecretaris) over de vernieuwing van de rijksdienst en de rol die externe adviseurs daarbij kunnen vervullen. Beide heren zijn lid van de PvdA.
In ‘t Veld betoogt dat het decimeren van het aantal externe adviseurs van het Rijk geen efficiencywinst, maar vooral politiek-strategische voordelen oplevert. Kuijken repliceert dat er een betere, integraler werkende rijksdienst moet komen en daar horen minder, maar meer integrale adviezen bij.
Het gaat hier om een cruciale kwestie. De verdeling van kennis (macht) tussen politici en ambtenarij is erg scheef. Politici staan maar gedurende een relatief korte periode op de bühne, de ambtenarij doorstaat alle politieke wisselingen van de wacht. De ambtenarij beschikt over superieure kennis. Het beperken van onafhankelijk extern advies maakt deze kennis-asymmetrie alleen maar groter. De externe adviseur is immers een bondgenoot voor de controlerende macht, die een zwakke positie ten opzichte van het Rijk heeft.
Er is geen enkele reden om gerust te zijn op de uitkomsten van het ambtelijk vernieuwingsproces. Het klinkt mooi: het Rijk ontkokerd en gaat met minder ambtenaren beter presteren. Maar dat wordt al jaren gezegd (programma Andere Overheid) en er komt niets van terecht. Echt ontkokerd wordt er niet zolang de politiek/bestuurlijke - ambtelijke gezagslijnen verkokerd blijven: er zijn 16 ministers en 11 staatssecretarissen! Verdeel (verkoker) en heers. Reductie van het aantal externe adviseurs maakt de vrijwel onaantastbare positie van de uitvoerende macht (het Rijk) nog sterker. In ‘t Veld heeft een punt.
Voor echte ontkokering moet de politiek het voortouw nemen, die de taken van de overheid opnieuw moet benoemen op basis van een veel integraler bestuur. Het aantal departementen moet sterk worden verminderd. De bezetting van zes of zeven kerndepartementen hoeft slechts een fractie te bedragen van de huidige bezetting: niet 5% minder, maar bijvoorbeeld 80%.
Dat levert werkelijk ontkokering en een structurele efficiencywinst op de kosten van het overheidsapparaat op van 7 tot 10 miljard euro. Plus een integrale beleidsvorming en aanvullende efficiencywinst door een betere coördinatie en sturing. En de positie van de volksvertegenwoordiging wordt aanzienlijk versterkt. De Tweede Kamer zal eindelijk kunnen debatteren over hoofdzaken, in plaats van over incidenten en lokale kwesties.
De politiek moet Kuijken in de media het zwijgen opleggen. En zijn verantwoordelijkheid nemen.
Gijs van Loef is auteur van 'De kloof voorbij - een visie op de toekomst van Nederland'. Te bestellen bij uitgeverij Gopher.
Zie ook www.gijsvanloef.nl.
