In totaal zijn er 954.000 mensen werkzaam in de publieke sector. Dit komt neer op 11,4 procent van alle werkzame personen (8,3 miljoen) in Nederland. Dit blijkt uit de Kerngegevens Personeel Overheid en Onderwijs, een gedetailleerd overzicht van het personeelsbestand in de publieke sector.
Onderwijs
De meeste overheidswerknemers vind je in de sector onderwijs en wetenschappen: 504.000 personen. Strikt genomen is een groot deel van hen (340.000) echter geen ambtenaar. Alleen personeelsleden in het openbaar onderwijs zijn ambtenaren. Werknemers in het bijzonder onderwijs hebben daarentegen een privaatrechtelijke dienstbetrekking met een stichting of vereniging. Toch worden zij in het overzicht van BZK in één adem genoemd met het overheidspersoneel.
Het aantal ambtenaren per sector:
| Onderwijs en wetenschappen | 504.000 |
| Gemeenten | 171.000 |
| Rijk | 123.000 |
| Defensie | 68.000 |
| Politie | 62.000 |
| Provincies | 13.000 |
| Waterschappen | 10.000 |
| Rechterlijke macht | 4.000 |
Vrouwen en mannen
Met een verhouding van 49 procent mannen en 51 procent vrouwen geeft de overheid het goede voorbeeld als het gaat om gelijke arbeidsparticipatie. In bepaalde overheidssectoren vindt je echter overwegend mannelijke werknemers, zoals bij defensie en de waterschappen. De meeste gelijkheid vindt de bij de rechterlijke macht.
De verhouding vrouwen en mannen in enkele sectoren:
| %vrouwen | %mannen | |
| Onderwijs | 63 | 37 |
| Rechterlijke macht | 53 | 47 |
| Gemeenten | 45 | 55 |
| Rijk | 42 | 58 |
| Politie | 35 | 65 |
| Waterschappen | 27 | 73 |
| Defensie | 14 | 86 |
Topfuncties bij de overheid zijn niet gelijkelijk verdeeld tussen mannen en vrouwen. Kijk je naar functies, waarvan het salaris tot de bovenste 10 procent in de sector behoort, dan zie je slechts 26 procent vrouwen op dergelijke functies.
Ambtelijke vergrijzing
Bij de overheid werken relatief veel oudere werknemers. Meer dan een derde (35 procent) is 50 jaar of ouder, terwijl slechts 16 procent jonger dan 30 jaar is. Ter vergelijking: uit cijfers van het CBS blijkt dat 37 procent van alle werkzame personen in Nederland 35 jaar of jonger is.
De ambtelijke vergrijzing vind je vooral terug bij de rechterlijke macht en provincies. De meeste jongeren werken bij defensie en de politie.
Ouderen en jongeren:
| % >50 jaar | % <30 jaar | |
| Rechterlijke macht | 42 | 3 |
| Provincies | 40 | 6 |
| Gemeenten | 37 | 7 |
| Rijk | 32 | 10 |
| Politie | 28 | 20 |
| Defensie | 20 | 36 |
Het segment oudere werknemers schuift de komende jaren gestaag richting pensioengerechtigde leeftijd. Als de overheid niets onderneemt om jongere ambtenaren aan te nemen, is er over ruim tien jaar niet genoeg personeel om al het werk te verrichten.
Allochtonen
De overheid wil graag een afspiegeling van de maatschappij zijn. Maar de samenstelling van de Nederlandse bevolking zie je niet terug in het personeelsbestand van de overheid.
Er wonen volgens het CBS ongeveer 1,8 miljoen niet-westerse allochtonen in Nederland, hetgeen neerkomt op zo'n 11 procent van de bevolking. Het aandeel allochtonen bij de overheid bedraagt echter 5,9 procent (zo'n 56.000 personen).
Het kabinet probeert hier wat aan te doen door zichzelf streefcijfers op te leggen. Zo moet het aandeel allochtonen bij de overheid in 2011 gegroeid zijn naar 8,4%.
Allochtone ambtenaren:
| % | personen | |
| Rijk | 8,2 | 10.000 |
| Gemeenten | 8,0 | 13.600 |
| Politie | 5,2 | 3.300 |
| Provincies | 3,7 | 480 |
| Rechterlijke macht | 1,9 | 66 |
| Waterschappen | 1,8 | 173 |
Deeltijd
44 procent van de ambtenaren werkt in deeltijd. Vooral in de sector onderwijs, waar veel vrouwen werken, zie je veel deeltijdwerkers: 57 procent. Defensie telt de minste deeltijdwerkers. Maar liefst 95 procent van het defensiepersoneel vecht zich door een volledige werkweek heen.
Opleiding
62 procent van de ambtenaren heeft als hoogst genoten opleiding HBO of hoger. De meeste mensen met een HBO plus-diploma vind je bij de rechterlijke macht (93 procent), de minste bij de politie (21 procent).

Ik vraag mij af waarom er geen overzicht is van allochtonen en autotochen binnen de overheid.
Door Gijs | 28 mei 2008 19:27
@Gijs: Maakt dat wat uit? @All: Feit is dat iedereen die geen ambtenaar is, door alle belastingen indirect dit 7-koppige apparaat in stand moet houden. Ik wordt hier ziek van, we betalen BPM, alcohol/tabak, inkomens & vermogens belasting (hoogste van Europa!)
Door Ivan Staal | 01 juni 2008 21:46
Kleine correctie: het onderwijspersoneel werkt weliswaar in de publieke sector maar is geen ambtenaar (in de zin van de Ambtenarenwetgeving). Eigenlijk hoort deze categorie dus niet in dit overzicht te staan.Dat maakt voor de bekostiging niet uit: die betalen we met z'n allen, via de belasting, en het Ministerie van Onderwijs verdeelt dit over de instellingen. Dit zijn veelal stichtingen waarvan het personeel dus 'gewoon' werknemer is met een gangbare arbeidsovereenkomst (conform BW).
Door Wen | 23 juli 2008 14:05
waarom staat idd de verhouding allochtoon en autochtoon niet op deze site vermeld. Of is daar nog nooit onderzoek naar gedaan? Of denkt u dat de cijfers daaromtrent te gevoelig zullen zijn, waardoor er geen sprake zou zijn van 'een afspiegeling van de maatschappij'en dit niet ten goede komt van de voorbeeldfuntie die de overheid heeft.
Door Mr. N. | 16 januari 2009 18:32
Cijfers zijn niet representatief. Rijksambtenaren en provinciehuizen gaan makkelijk naar de 450.000 denkers. Men vergeet namelijk de inhuur (KPMG, Price, Ordina) en detacheringbureaus. Schandelijk! Die 400.000 ambtenaren zijn bezig met stimulering, signalen afgeven / awareness, onderzoek, analyse, rapportage, projecten, automatisering, uitzoeken, maatregelen en draagvlak. Stukje kwaliteit voor de samenleving heet dat. Naast de mensuren, 25 miljard EURO per jaar, heeft men miljarden speelgelden. Onderwijs in NL is kapot, zorg is verrot, defensie loopt geld te verbranden, zogenaamde diplomaten die geen tuinman kunnen vinden in het buitenland en ontwikkelingsgelden maken derdewereldlanden nog afhankelijker. (imperialisme) Overigens respect voor de overige 650.000 ambtenaren zoals politie op straat, leerkrachten, brandweer en ambulance etc. De rest praat diarree, behoort tot de elite of zit 16.30 thuis de krant te lezen na het hardlopen. Vroeger heette dit gezwel de adel, hofhouding enzovoorts. Let op: Beroepsbevolking = 7 miljoen waarvan 1 milj WAO, straks 0,7 werkeloos, 0,45 symboliek medewerkers v.h. Rijk. Dus: verhouding van 49 : 21 Maar goed. Geeft aan dat NL nog lang niet failliet is. En wat zou er gebeuren als je die 450 duizend mensen los op straat liet lopen? Of als ze echt geld moesten verdienen? Zal wel weer slecht voor de economie zijn ;-)
Door overhead | 25 februari 2009 16:07
Het grootste gezwel is de overheid die respectloos jegens burgers haar zuurverdiende centen alsof het geld aan de bomen groeit over de balk smijt. 40% verspilling is een voorzichtige schatting. Dat ambtenaren minder zouden verdienen dan mensen in het bedrijfsleven is een andere leugen door te googelen met loon schalen. simpel voorbeeld iemand met lbo scholingsnivo verdient als gevangenbewaarder meer dan 2000 neto dezelfde persoon zou in het bedrijfsleven tomaten plukken en niet meer dan 1200 verdienen. Daar waar in principe in het bedrijfsleven mensen een baan krijgen omdat ze daarvoor gekwalificeerd zijn gaat dat bij de overheid en semi overheid anders hier worden de leuke dik betaalde jobs verdeeld en gegunt aan vriendjes. Zo is bv verhagen minster van buitelandse zaken geworden als beloning voor verdiensten tijdends de verkeizings campagne ( het succevol in de media wegzetten van Bos als draaikont). Of Aboutaleb die als beloning burgemeester van rotterdam is geworden en niet omdat hij de meest geschikte voor de functie was.
Door Jeroen | 26 juli 2009 14:59
Leuk om te lezen, die boze reacties van jullie! Ik geniet ervan, maar je moet wel goed blijven spellen (Jeroen) en goochelen is echt iets anders dan googelen. Lees je tekst nog eens door en verbeter hem. Toch ben ik met jullie eens, dat er een verstikkende ambtenarencultuur heerst in dit kleine land. Het heeft tot gevolg dat de ambtenarij zich probeert te vermenigvuldigen: Meer regels, toezicht en handhaving leidt tot meer werk en dus meer collega's. Ook de eindeloze mogelijkheden tot procederen voorziet rechters en advokaten van een dikke boterham. Dit is slechts een korte opsomming van een enorme lijst, welke de burger niet vrolijk stemt. Tip: Denk bij de volgende kamerverkiezingen heel goed na welk vakje u rood kleurt! Welke ambtenaar zou eigenlijk verantwoordelijk zijn geweest voor de kleur van dat potlood? Alert blijven hoor!
Door Harrie | 04 december 2009 15:47
Als ik deze cijfers mag geloven dan is het aantal ambtenaren in dit land aan de hoge kant. Als we onderwijs er vanaf halen dan valt het allemaal wel mee vertelt ons het artikel. Hoe komt het dan toch dat we ten opzichte van veel andere landen een relatief hoge belastingdruk hebben? Het is niet zinvol over vermindering van het aantal ambtenaren te spreken, dat resulteert in meer externe inhuur of andere constructies om de cijfers te beïnvloeden. Daarnaast loop je het risico ambtenaren te treffen die hard werken (ja, die zijn er zat). De ambtenaren die de helft of meer van hun tijd bezig zijn met hun eigen positie moeten aan het werk gezet worden! Beste ambtenaren, jullie moeten zelf die cultuur doorbreken. Er breekt een tijd aan dat de rest van Nederland dit niet meer kan of wil financieren!
Door Walter | 11 januari 2010 16:14
Nou wat een zure reacties weer van mensen. Ten eerste aan een deel van de bovengenoemde ambtenaren gaan we sowieso niet komen (politie, rechtelijke macht, defensie en onderwijs). Dat laat discussie open over 362.000 ambtenaren. Of je moet echt voor kleinere klassen en minder blauw op straat zijn. Ten tweede binnen de genoemde categorieën is nog een belangrijk onderscheidt aan tebrengen. Zo zitten bij het rijk ook de volledige uitvoering in de telling, dus ook alle diensten van LNV, het gevangenispersoneel en de belastingdienst en bij de gemeenten is ook de gemeentelijke reinigingsdienst meegenomen. Op de belastingdienst na ook geen zaken waarop we willen bezuinigen. Ten derde je kan binnen de huidige structuur niet meer bezuinigingen. Je kan wel ambtenaren willen wegstrepen, maar als je vervolgens dezelfde hoeveelheid werk creeërt dan schiet je nog je doel voorbij. Dan moeten mensen of heel lang wachten of je gaat extern inhuren. Beide opties lijken me niet reeel. Kern is dat er structureel ingegrepen moet worden. Je kan wel 50% van de belastingdienstmedewerkers eruit gooien, maar als je de regels niet aanpast en alle toeslagen instand laten, maar daar gaat het niet beter van werken. Wél zou je het systeem kunnen aanpassen, bijv. toeslagen afschaffen waarna je de conclusie zou kunnen trekken dat je dan ook minder mensen nodig hebt. Niet anders om. Ten vierde, het gaat goed in Nederland. Het gaat goed met onderwijs (2-3 in Europa), het gaat goed met zorg (1-2) in Europa en het gaat goed met Nederland. Het kan altijd beter (streven naar perfectie), maar dat moet niet vertaald worden in het gaat slecht. Zwart kijkers heb je altijd, maar voor 'door de overhead' zullen we toch een dieper soort zwart moeten ontwikkelen dan we nu hebben. Je kunt ook zien dat hij nagedacht heeft over zijn argumenten toen hij zei dat alle ambtenaren poep praten en bij de elite horen. Daar zullen de stakende gemeentereinigers blij mee zijn. Misschien moeten ze zijn afval eens een paar weekjes 'vergeten'. Er worden in derdaad redelijk wat externen ingehuurd bij de overheid, maar je moet niet overdrijven. Overigens komt dat vooral door het inkrimpen van het aantal ambtenaren. Besef dus goed waar je voor gaat, want meer ambtenaren + hetzelfde werk = meer externe inhuur. Maar de getallen genoemd zijn poep om in zijn bewoordingen te blijven. Daarnaast wil ik meneer even op het hart drukken dat vrijwel allé ambtenaren met hard en ziel voor de zaak werken. Werken bij de overheid is voor een groot deel idealisme, zeker als je beseft wat voor stront je vaak over je heem krijgt. Veel respect dan ook voor de collega's aan de balies. Straks wil niemand het meer doen en dan zijn de rapen pas echt gaar (helaas gaan ze dat pas geloven als het gebeurd). Of dacht je dat we onze kwalitatief goede politici aan iets anders te danken hebben? Elk zichzelf respecterende persoon gaat niet eens meer de poltiek of de overheid in. En Jeroen, nee zo werkt het ook niet. Zeker niet bij de overheid in den brede, misschien wel voor baantje bij de NAVO enzo. Maar dat zet geen druk op je belastingcenten. Overigens voor alle HBO en hoger opgeleide mensen is het beter verdienen in het bedrijfsleven dan bij de overheid. Pak de schalen er maar bij (Biza.nl). Daarnaast, is het vreemd dat een tomatenplukker minder verdient dan een gevangenisbewaarder? Dat zou een rethorische vraag moeten zijn, maar voor jouw begrip, het verschil in werktijden, verantwoordelijkheden, gevaar en stress is enorm. Dan is 800 euro nog een schandelig klein verschil. Maar euh, als jullie het zo goed weten, wat is jullie achtergrond dan? Ik ben uiteraard ambtenaar, maar dat liet zich al raden.
Door Dave | 15 februari 2010 15:11
In landen als België, Frankrijk en Griekenland zijn er veel meer ambtenaren, als % van de beroepsbevolking. In Nederland gaat het reletief efficiënt.
Door H. Tuil | 29 maart 2010 09:54
@Dave, sorry, hebben we je wakker gemaakt?
Door Zande | 29 maart 2010 11:58
Dave, ik ben ondernemer en wij hebben vorig jaar al de conclusie getrokken dat we met dezelfde mensen hetzelfde werk willen en zullen moeten blijven doen. Dit kun je vrij eenvoudig oplossen: iedereen 10% eraf, het management 20% eraf (ok, in ons geval 30%). Solidariteit heet dat; is een moeilijk begrip in de huidige samenleving waar men liever hoopt zelf wel de baan te behouden ten koste van een ander. Dus: iedereen een beetje beknibbelen; dat kunnen we in NL prima hebben. Ik stel hetzelfde voor bij de ambtenarij; als je het nog niet door hebt: WE KUNNEN JULLIE GEWOON NIET MEER BETALEN! Er is gewoon teveel overhead; dat betekent 10% ontslaan of zoals ik het voorstel. En natuurlijk moet je goed kijken of de minst betaalden in sommige sectoren (leraar, politie) niet al erg laag zitten maar geloof me; binnenkort is iedereen weer blij met elke baan.
Door jbf | 02 april 2010 11:50
Naar aanleiding van de discussie over allerhande bezuinigingen ben ik eens gaan nadenken. Waarop zouden snel kunnen bezuinigen? Het snijden in het aantal ambtenaren vind ik ongenuanceerd en is ook niet op korte termijn realiseerbaar. Toch schrok ik wel van het aantal ambtenaren die ons land rijk is. Zodoende heb ik een prachtig voorstel wat op redelijk korte termijn uitvoerbaar is: Alle ambtenaren leveren eenmalig hun eindejaarsuitkering in. Zo besparen we in één klap al bijna 2 miljard euro. Helaas raak ik mezelf ook in de portemonnee, maar dat moet dan maar een keer. Maar mijn mede-ambtenaren zullen een dergelijk voorstel wel niet zo snel verzinnen...
Door Kirsten | 06 april 2010 14:33
Ik heb óók een práchtig voorstel: alle commerciële bedrijven schaffen voor twee jaar alle bonussen en gratificaties voor hun personeel af en de winstuitkeringen voor hun graaierige aandeelhouders. Daarna verlágen ze hun prijzen met de vrijgekomen gelden. Hierdoor kunnen alle consumenten (jawel, óók een ambtenaar is consument) meer goederen en diensten kopen (wat weer goed is voor de economie) en is er meer personeel nodig (minder werklozen). Al met al een zichzelf versterkend systeem. Nog een nabrandertje voor Jeroen (26 juli 2009): De leuke dikbetaalde jobs in het bedrijfsleven worden óók gegund aan vriendjes hoor! Maak je maar geen illusies. Enne,..., hoeveel leuke, dikbetaalde, baantjes bij de overheid zijn er eigenlijk? Amper een fractie van het totale aantal overheidswerknemers denk ik. Dus waar hebben we het over?? @Dave (15 februari 2010): perfecte reactie. Ik had het zelf niet beter onder woorden kunnen brengen.
Door Piet | 16 augustus 2010 11:00